فیبرنوری
ارتباط از راه دور از روزهای اول راه‌اندازی تلفن تا تکنولوژی امروزی راه طولانی را طی کرده است. اکنون ما به لطف اینترنت می‌توانیم در هر نقطه از کره زمین با همدیگر ارتباط برقرار کنیم. کابل فیبر نوری کمک می کند تا ارتباط در هر نقطه از جهان توسط این فناوری انجام می‌شود. با این حال به دلیل تنوع گسترده‌ای که در انواع این مدل کابل وجود دارد، انتخاب کابل فیبر نوری در راستای برطرف کردن نیازهای هر کسب وکاری می‌تواند چالش برانگیز باشد. بنابراین در این مطلب قصد داریم هر آن‌چه که باید در انتخاب فیبر نوری مناسب و استانداردهای آن بدانید، را در اختیارتان بگذاریم.
فهرست موضوعات
انتخاب کابل فیبر نوری مناسب
کابل فیبر نوری تک حالته یا چند حالته
کابل فیبر نوری Indoor یا Outdoor
کابل فیبر نوری ایندور چیست؟
کابل فیبر نوری بیرونی (Outdoor)
شناسایی کابل های فیبر نوری Outdoor و Indoor
ژاکت کابل فیبر نوری: PVC (OFNR)، OFNP یا LSZH
سایز کابل فیبر نوری
حداکثر طول کابل فیبر نوری
انتخاب کابل فیبر نوری مناسب
امروزه انواع مختلفی از کابل فیبر نوری وجود دارد که از نظر اندازه، شکل و رنگ متفاوت هستند. علاوه بر این تفاوت‌های داخلی بیشتری نیز از نظر ساختار کابل و مواد تشکیل‌دهنده آن دارند. بنابراین زمانی که صحبت از انتخاب کابل فیبر نوری مناسب می‌شود باید بدانید که چه نوع و چگونه کابل مناسب را از نظر عملکرد مکانیکی و نوری انتخاب کنید.
نوع فیبر: فیبر عنصر اصلی کابل فیبر نوری است که وظیفه‌ی انتقال سیگنال نوری را برعهده دارد. بنابراین در ابتدا باید نوع فیبر نوری یعنی تک حالته یا چند حالته را با توجه به کاربرد و مشخصات شبکه انتخاب کنید.
نوع کابل: در انتخاب کابل فیبر نوری می‌توانید به سراغ دو مدل کابل تک حالته یا چند حالته بروید. کابل تک حالته از یک نوع فیبر استفاده می‌کند و برای پهنای باند زیاد مناسب است. در حالی که کابل چند حالته از چند نوع فیبر تشکیل می‌شود و برای فاصله‌های کوتاه‌تر مناسب است.
تعداد فیبر: پس از تعیین نوع فیبر و کابل، باید بدانید که برای ساخت شبکه به چه تعداد فیبری نیاز دارید. انتخاب این گزینه بستگی زیادی به مقیاس FTTX و ODN (شبکه توزیع نوری) دارد. یک کابل فیبر نوری می‌تواند از 24 هسته تا 288 هسته تشیکل شود که تعداد آن به کاربرد کابل بستگی دارد. به عنوان مثال برای کاربردهای خانگی دراپ کابل FTTH که 1 یا 2 هسته دارد مناسب است. در حالی که برای شبکه‌های بزرگتر به کابل با تعداد فیبر بیشتر لازم است یا 2 هسته می باشد.
مقاومت کابل: مقاومت کابل با توجه به محیط مورد استفاده (خارج یا داخل) آن بسیار اهمیت دارد. به‌طورمعمول برای محیط‌های خشک، کابل با مقاومت بالاتری نیاز است و در محیط‌های مرطوب و بارانی، کابل با پوشش ضد آب و رطوبت و مقاومت بالاتر مورد استفاده قرار می‌گیرد.
نوع پوشش کابل: پوشش کابل فیبر نوری باید در برابر خوردگی، خمش و فشار مقاومت داشته باشد. بنابراین پوشش کابل باید با استانداردهای لازم مطابقت داشته باشد.
فاصله بین دو دستگاه: نکته‌ی دیگر در انتخاب کابل فیبر نوری، فاصله بین دو دستگاه می باشد که بسیار مهم است. برای فاصله‌های کوتاه باید کابل مالتی مود انتخاب شود و برای فاصله‌های بیشتر کابل تک حالته مناسب است.
کابل فیبر نوری تک حالتهSingle mode یا چند حالته Multi mode
انتخاب کابل فیبر نوری را می‌توانید در تک حالته یا چند حالته انجام دهید:
کابل فیبر نوری تک حالته (Single-mode Fiber): کابل تک حالته با قطر بسیار کمتر از 10 میکرون تولید می‌شود و فقط یک حالت نوری در آن جابه‌جا می‌شود. این نوع فیبر نوری برای انتقال داده‌ها با سرعت بالا، در فاصله‌های بلند و فضای باز مورد استفاده قرار می‌گیرد.
کابل فیبر نوری چند حالته (Multi-mode Fiber): قطر این مدل کابل بیشتر از 50 تا 100 میکرون است که امکان انتقال چندین حالت نوری را فراهم می‌کند. بیشتر این مدل فیبر نوری برای انتقال داده‌ها با سرعت پایین و در فاصله‌های کوتاه و فضای بسته کاربرد دارد.
کابل فیبر نوری Indoor یا Outdoor
کابل‌های فیبر نوری برای استفاده در داخل ساختمان (Indoor) یا خارج از ساختمان (Outdoor) طراحی می‌شوند که از نظر عملکرد و ساختار با همدیگر تفاوت دارند:
کابل فیبر نوری indoor: کابل فیبر نوری داخلی یا indoor برای استفاده در داخل ساختمان‌ها طراحی شده است. این کابل‌ها به‌طور معمول برای مسافت‌های کوتاه و اتصال به دستگاه‌هایی مانند روتر، سوئیچ شبکه و مودم مورد استفاده قرار می‌گیرند. همچنین پوشش این مدل کابل در برابر آتش و دود مقاوم است.
کابل فیبر نوری outdoor: کابل خارجی یا outdoor برای استفاده در فضاهای باز و شرایط سخت و مختلف آب‌وهوایی طراحی شده است. انتخاب کابل فیبر نوری خارجی برای فاصله‌های زیاد و به‌منظور ارائه خدمات شبکه به نقاط دور مناسب است. پوشش این کابل در برابر آب، رطوبت، حرارت و تغییرات دمایی مقاوم است. همچنین قابلیت نصب در زیر زمین، ساختمان‌های بلند، جاده و … را دارد.
کابل فیبر نوری ایندور چیست؟
کابل فیبر نوری ایندور شامل یک یا چند الیاف نوری همراه با یک محافظ هسته است. الیاف نوری در داخل یک پوشش حفاظتی از جنس PVC یا تفلون قرار می‌گیرد و در نهایت با یک لایه پوشش PVC برای حفاظت در برابر خراشیدگی، ضربه، آتش‌سوزی و … پوشانده می‌شود. همچنین کابل نوری ایندور دارای یک ساختار فیبر بافری محکم است که در یک ژاکت 3 میلی‌متری قرار دارد.
انتخاب کابل فیبر نوری ایندور برای شبکه‌های کامپیوتری و ارتباطی و فضاهای داخلی مانند دفاتر، سالن‌های کنفرانس، ایستگاه‌های کاری و ساختمان‌های اداری مناسب است. این مدل کابل برای ارتباطات داده‌های بالا استفاده می‌شود؛ زیرا اتصالات سریع و پایدار بین دستگاه‌های شبکه را ایجاد می‌کند. امروزه کابل‌های فیبر نوری ایندور با ظرفیت بالا تولید می‌شوند و در طولانی مدت به‌عنوان یک راه‌حل ارتباطی باکیفیت برای شرکت‌ها و سازمان‌‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرند.
کابل فیبر نوری بیرونی (Outdoor)
کابل فیبر نوری بیرونی برای استفاده در فضای بیرونی و محیط‌های سخت طراحی شده است. این کابل‌ها دارای پوشش مقاوم در برابر عوامل تخریب‌کننده محیطی مانند آفتاب، رطوبت، آب و شرایط جوی سخت هستند. همچنین این مدل کابل قابلیت نصب به شکل هوایی (Aerial)، داخل مجراهای زیرزمینی (میکروداکت)، کانال‌های شهری، زیر آب و دفن زیر زمین (Direct-buried cable) را دارد.
این کابل‌ها شامل یک یا چند رشته فیبر نوری، محافظ فیبر (از جنس فولاد با روکش پلاستیکی)، لایه‌های حفاظتی و یک روکش مقاوم (از جنس پلی‌اتیلن (PE)، پلی‌وینیل کلراید (PVC)، نایلون (PA) و یا ترکیباتی از این مواد) در برابر شرایط مختلف جوی است.
کابل فیبر نوری ریبون، کابل فیبر نوری لوله شل، کابل فیبر نوری هوایی و کابل‌های فیبر نوری زره‌دار، از مدل‌های محبوب و پر استفاده کابل بیرونی هستند. انتخاب کابل فیبر نوری اوت دور برای انتقال داده‌های بزرگ مانند اینترنت، ارتباطات ماهواره‌ای و … مناسب است؛ زیرا در مسافت‌های بلند می‌تواند سرعت و کیفیت ارتباطات را حفظ کند.
شناسایی کابل های فیبر نوری Outdoor و Indoor
کابل های فیبر نوری Outdoor و Indoor به‌طور معمول با همین نام تجاری عرضه می‌شوند. این دو مدل کابل فیبر نوری از جنس داخلی تا قیمت و کارآیی با همدیگر تفاوت دارند. به‌طورمعمول قیمت کابل فیبر نوری بیرونی به‌دلیل این‌که از مواد مستحکم‌تر ساخته می‌شود نسبت به کابل داخلی گران‌تر است.
جنس کابل‌های فیبر نوری بیرونی از PVC یا LSZH (Low Smoke Zero Halogen) و PE همراه با یک لایه امنیتی Steel Armorded ساخته می‌شود تا در برابر نور، خوردگی، رطوبت، گردوغبار و هرگونه تغییرات دمایی و جوی سالم بمانند. در مقابل کابل‌های فیبرنوری داخلی از جنس PVC است که مقاومت کمتری دارند و برای شرایط محیطی داخلی طراحی شده‌اند.
جالب است بدانید که برخی از کابل‌های فیبر نوری با دو لایه PVC ساخته می‌شوند که برای داخل و خارج ساختمان کاربرد دارند و در بازار با نام کابل‌های فیبرنوری Indoor/Outdoor به فروش می‌رسند.
ژاکت کابل فیبر نوری: PVC (OFNR)، OFNP یا LSZH
Fiber Optic Cable Jacket یا ژاکت کابل فیبر نوری یک پوشش محافظ برای فیبرهای داخل کابل است. این پوشش با جنس‌های متعدد ساخته می‌شود تا در برابر خطراتی مانند رطوبت، حرارت، خراشیدگی، ضربه و … از کابل محافظت کند. ژاکت علاوه بر محافظت به‌عنوان عایق نیز عمل می‌کند و از نفوذ آب و عوامل دیگر نیز جلوگیری می‌کند.
به‌طور معمول ژاکت کابل فیبر نوری از موادی مانند PVC (OFNR)، OFNP و یا LSZH ساخته می‌شود که هر کدام دارای ویژگی‌های متفاوتی هستند.
PVC (OFNR): معمولی و رایج‌‌ترین نوع ژاکت فیبر نوری PVC است که در برابر سایش و حرارت مقاومت دارد و بیشتر برای محیط‌های خشک مورد استفاده قرار می‌گیرد. این جنس به‌دلیل این‌که در صورت آتش‌سوزی گاز سمی تولید می‌کند در ساختمان‌های شهری و مراکز داده مورد استفاده قرار نمی‌گیرد.
OFNP (Optical Fiber Nonconductive Plenum): OFNP مخفف Optical Fiber Nonconductive Plenum و به معنای پلنوم نارسانا فیبر نوری است. این یکی از باکیفیت‌ترین جنس‌ها برای ژاکت است که برای محیط‌های پلنوم استفاده می‌شود. محیط پلنوم به فضای خالی زیر کف‌پوش یا بالای سقف گفته می‌شود. این منطقه به دلیل این‌که در جریان هوا، گرمایش و سرمایش نقش مهمی دارد، اگر آتش‌سوزی رخ دهد در این منطقه دود و آتش سریع‌تر پخش می‌شود.
به همین خاطر باید کابل‌های فیبر نوری در این قسمت در برابر دود و آتش مقاوم باشند. در نتیجه ژاکت‌ها با جنس OFNP به بازار عرضه می‌شود تا برای فضای داخلی مورد استفاده قرار گیرد و در برابر حرارت و آتش‌سوزی مقاوم باشند.
LSZH (Low Smoke Zero Halogen): یکی دیگر از جنس‌های با کیفیت برای ژاکت کابل فیبر نوری LSZH است، که مخفف Low-Smoke Zero-Halogen و به معنای کم دود و بدون هالوژن است. این جنس در برابر سایش، حرارت و آتش‌سوزی مقاوم است و در صورت آتش‌سوزی گازی تولید نمی‌کند. این نوع ژاکت در دو مدل ترموست LSZH و ترموپلاستیک LSZH تولید می‌شوند. زیرا این نوع ژاکت هیچ‌گونه گاز سمی تولید نمی‌کند و برای ساختمان‌های شهری، مراکز داده و مناطقی که ایمنی حایز اهمیت است، مناسب خواهد بود.
سایز کابل فیبر نوری
سایز کابل فیبر نوری به تعداد فیبرهای موجود در آن بستگی دارد. بیشتر کابل‌ها دارای تعداد 12، 24، 36، 48، 72، 96 و 144 فیبر هستند. همچنین ابعاد کابل بستگی به نوع کاربری و شرایط محیطی نیز دارد.
به‌طورکلی، سایز کابل فیبر نوری با توجه به تعداد فیبرهای موجود در آن از 6 میلی‌متر مربع شروع و تا 20 میلی‌متر مربع تولید می‌شوند. به‌عنوان مثال کابل‌هایی که دارای 12 فیبر هستند، قطر خارجی آن حدود 7 میلی‌متر مربع است.
حداکثر طول کابل فیبر نوری
حداکثر طول کابل فیبر نوری که در یک شبکه مورد استفاده قرار می‌گیرد، به عوامل مختلفی بستگی دارد:
نوع کابل
نوع فیبر
نوع و اندازه مدیا کانورتر
قدرت سیگنال
با این‌حال حداکثر فاصله قابل قبول بین دو دستگاه که با استفاده از کابل فیبرنوری متصل می‌شوند 550 متر است. به‌طور معمول با استفاده از تکنولوژی‌های مختلفی مانند تقویت‌کننده‌های نوری و تغذیه با انرژی، می‌توان این فاصله را تا چند کیلومتر افزایش داد؛ اما این وابسته به شرایط و اجزای مختلف شبکه است.
